Ağaç Kavunu
(Citrus medica)
Ağaç Kavunu Künyesi
Turunçgiller (Rutaceae) familyasının "iri cüsseli" üyesi Ağaç Kavunu (Citrus medica), kalın kabuklu ve kokulu meyveleriyle bilinir. Anavatanı Orta Asya olsa da bugün Akdeniz'den Hindistan'a kadar geniş bir coğrafyada yetişir.
İngilizlerin "Citron" dediği bu meyve; Mandalina, Pomelo ve Papeda ile birlikte tüm turunçgillerin atasıdır. Portakal ve limon gibi bildiğimiz meyveler, aslında bu dört "ana" bitkinin doğal melezleridir.
Avrupa'ya gelişi Büyük İskender sayesindedir. Pers savaşları sırasında bugünkü Pakistan topraklarında keşfedilip batıya taşınmıştır. Mısır'daki Karnak Tapınağı'nda 3000 yıllık resimleri bulunur.
Çin ve Güneydoğu Asya'da (özellikle Vietnam'da) yetişen Citrus medica var. sarcodactylis varyetesi, parmak şeklindeki uzantılarıyla bilinir.
Batı'da "Buddha's Hand" (Buda'nın Eli), Vietnam'da ise "Phật thủ" olarak bilinir. Şahsen ben bu meyveyi daha çok ağaçta yetişen sarı bir mürekkep balığına benzetirim! :)
Çin ve Vietnam kültüründe mutluluk, şans ve uzun ömrü simgeler; yeni yıl törenlerinde tapınaklara ve sunaklara bırakılır.
Musevilerin Sukot Bayramı'nda (Çardaklar Bayramı) kullandıkları "Etrog", ağaç kavununun özel bir türüdür ve kutsal kabul edilir. Kusursuz bir Etrog bulmak büyük önem taşır.
Meyveleri portakal gibi sulu değildir; asıl olay kabuğunda ve beyaz etli kısmındadır.
- Mutfak: Kabukları şekerleme yapılır (candied peel), kek ve kurabiyelere katılır. Reçeli ve turşusu yapılır.
- Şifa: Çayı öksürük ve hazımsızlığa iyi gelir. Ayrıca alkol sonrası "mahmurluk" tedavisinde kullanıldığı söylenir.
- Koku: O kadar güzel kokar ki, giysilerin arasına konularak doğal bir oda parfümü ve güve kovucu olarak kullanılır.