Gül

Tarihçiler insan ve güller arasındaki bu bitmeyen aşkın yaklaşık 5000 yıldır devam ettiğini söylüyor. Yetiştirilen ilk güllerin izlerine antik Babil kentinin asma bahçelerinde ya da antik Mısır’ın esrarengiz piramitlerinde saklı lahitlerin içinde rastlanmıştır. M.Ö. 500 civarında Çin ve Yunan bahçelerinde gül yetiştirildiğine dair tarihi kayıtlar bulunuyor.

Yunan mitolojisine göre gül bitkisi tanrıça Afrodit'in çiçeğidir. Efsanelere göre tanrıça, avda bir yaban domuzu tarafından öldürülen sevgilisi Adonis'e koşarken ayağına bir diken batar ve bu yaradan damlayan kan gülün beyaz çiçeklerini bu çiçeğe en çok yakışan renge yani kırmızıya dönüştürür.

Gülün adının (Umberto Eco’nun muhteşem romanı değil de gülün latince adı olan Rosa’dan söz ediyorum...) kökenine indiğimizde de M.Ö. 230’lu yıllarda tıpkı Babil’in asma bahçeleri gibi İran topraklarında var olan ama günümüzde ortadan kaybolmuş bir dile, Partça’ya rastlanıyor. Güle ilk adını verenler Part’larmış...

Bugün alışık olduğumuz bahçe güllerine en yakın türler Avrupa’da 17. yüzyıldan itibaren yetiştirilmeye başlanır. Çin gülünün (Rosa chinensis) Avrupa’ya getirildiği 19. yüzyılda ise birçok “gül meraklısı” tarafından binlerce gül çeşidi ortaya çıkarılır. Bu gül meraklıların en şöhretlisi belki de Napolyon’un eşi Josephine’dir, onun sayesinde Malmaison Şatosu’nun bahçelerinde çok sayıda gül melezi yetiştirilir. İngiltere’de botaniğe ilginin doruk noktasına ulaştığı Kraliçe Viktorya döneminde gül de altın çağını yaşar ve bugünkü en çok sevilen bahçe bitkisi olma özelliğini kazanır. Bugün bahçecilikte kullanılan türlerin çoğu ataları bu döneme ait olan melez türlerdir.

Gül sunduğu geniş renk seçenekleri içinde yakın bir geçmişe dek sadece mavi bulunmuyordu (!), evet bulunmuyordu dedim çünkü artık o bile var. Eskiden kimyasal işlemlerle elde edilen bu renk artık genetik olarak bitkinin üretebildiği bir pigment oldu. Size geçen yıl bahsettiğim genetiği değiştirilmiş “Applause” cinsi güller dünyada bu özelliğe sahip ilk ve tek gül çeşididir...