Boldo Ağacı
(Peumus boldus)
Boldo (Peumus boldus), Şili’nin yarı ormanlık, kurak ve engebeli arazilerine özgü her dem yeşil kalan bodur bir ağaç türüdür. "Peumus" ailesinin tek üyesidir; tarçın ve defne türleri ile akrabadır. Güney Amerika dışında doğal olarak bulunmaz, ancak botanik bahçelerinde rastlanabilir.
Yetişme Özellikleri:
Bitki Ocak ortasında sürgün verir, Ağustos-Eylül gibi çiçeklenir. Dioiktir; yani yetiştirmek için hem erkek hem dişi ağaçlara ihtiyaç vardır. Kurak arazileri sever, nemli topraklardan hoşlanmaz.
Güney Amerika’ya özgü meşhur "Yerba Mate" bitkisi ile karıştırılarak çay olarak içilen boldo yapraklarının ilginç bir kullanıcısı vardır: Ernesto Che Guevara.
Devrimci liderin, astım rahatsızlığı için bu çayı tükettiği bilinir. Hatta o dönemde bazı aileler sırf bu çayı hazırlayabilmek için bahçelerinde boldo ağacına yer vermişlerdir.
Çok Yönlü Kullanım:
Boldonun kullanım alanı oldukça geniştir:
- Meyve: Aralık-Şubat arası oluşan meyveleri çiğ veya pişmiş olarak yenir.
- Böcek Kovucu: Yaprakları toz haline getirilerek, eskiden kullanılan naftalin gibi sandıklara konur.
- Sanayi: Kabuğundan boya, çekirdeklerinden boncuk, odunundan kömür yapılır.
- Tıp: Safra taşı, sıtma (kinin yerine), karaciğer rahatsızlıkları ve romatizma tedavisinde kullanılmıştır.
Ağacın yapraklarından elde edilen uçucu yağın (limon ve kâfur karışımı kokulu) bağırsak parazitlerini düşürme özelliği olsa da, yüksek dozda zehirli olduğu söylenmektedir. Uzmanlar özellikle böbrek hastalarının ve hamilelerin bu bitkiden ve ürünlerinden kesinlikle uzak durmalarını tavsiye etmektedir.
Ağacın keşfedilme öyküsü bir efsaneye dayanır: Şilili bir çoban, otlattığı hayvanlarının diğer sürülere göre neden çok daha sağlıklı ve canlı olduğunu merak eder. Onları gizlice izlediğinde, sürüsünün bu bodur ağacın yapraklarını iştahla yediğini fark eder. Bu gözlem bir anda bütün Güney Amerika'ya yayılan bir şifa söylentisine dönüşür...