Dar Yapraklı Sinirliot
(Plantago lanceolata)
Sinirli ot (Plantago), yol ve tarla kenarlarında, nemli ve bataklık arazilerde yetişmeyi seven, kelebeklerin özel ilgi gösterdiği bir yabani bitki ailesidir. Dar yapraklı (Plantago lanceolata) ve geniş yapraklı (Plantago major) olmak üzere iki yaygın türü vardır.
Latince adı olan "Plantago", "ayak tabanı" anlamına gelir. Bu isim boşuna verilmemiştir; Yeni Zelanda yerlileri bu ota "İngiliz adamın ayağı" derler. Çünkü İngilizler adaya ayak bastığında, bu bitki de onların peşinden her yere yayılmıştır.
Benim geniş yapraklı olanıyla tanışmam ise, Çin Feneri yetiştirmeye çalıştığım saksımda oldu. İki buçuk yıldır Çin fenerinden ses yok ama bu inatçı ot gelip köşeye kuruldu! Bir doğasever olarak normalde yapmamam gereken her şeyi denedim ama pes ettim; o kazandı.
Ursula K. Le Guin’in fantastik Yerdeniz Üçlemesi'ni okuyanlar bilir; "Bir şeyin gerçek ismini bilirseniz ona hükmedebilirsiniz." Bu bir büyücü, bir ejderha veya benim durumumda inatçı bir ot olabilir.
Bahçıvan arkadaşıma "Bu lanet şeyin adı ne?" diye sorduğumda, "Biz yabani ot diyoruz" cevabını alınca, hükmedebilmek için ismini kendim öğrenmek zorunda kaldım.
Adı "sinirli" olsa da bu sinirinden değil, yapraklarındaki güçlü liflerden (damar/sinir) gelir. O kadar dayanıklıdır ki üzerine basılmasına bile aldırmaz. Tadı acı olsa da salata ve çorbalara katılarak yenebilir.
Ortaçağda bu ota "Her derde deva" anlamında "Heal All" derlermiş. Yaraları, kesikleri ve şişlikleri iyileştirmede kullanılmıştır.
Günümüzde ise Plantago ovata'dan elde edilen lifler (psyllium), popüler bir bağırsak detoks aracıdır.
Doğal Yara Bandı: Isırgan otunun yaktığı veya hafif yaralanan yerlere sinirli ot yaprağı sürmek enfeksiyonu önler ve kanı durdurur. Ben de artık saksımdaki inatçıyı "yara bandım" olarak kullanmaya karar verdim. (Aloe vera bu işe çok sevinecek!)
Her şey bir yana da asıl merak ettiğim, benim saksının köşesine acaba hangi İngiliz basmış olabilir?...