Kum Zambağı
(Pancratium maritimum)
Kum Zambağı (Pancratium maritimum), kıyı kumullarının beyaz prensesi, çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Yaz ortasından sonbahar başına kadar açan beyaz çiçekleri, nergisleri andıran bir korona (taç) taşır ve özellikle rüzgarsız yaz gecelerinde büyüleyici bir koku yayar.
Latince adı Pancratium "hindiba", maritimum ise "denize ait" anlamına gelir. Yani tam çevirisi "Deniz Hindibası"dır. Ancak dünyada genellikle "Deniz Nergisi" veya "Aziz Nicholas Zambağı" olarak bilinir.
Akdeniz ve Karadeniz kıyılarımızda doğal olarak yetişen bu tür, maalesef aşırı yapılaşma nedeniyle büyük tehdit altındadır.
Soğanlarının yurt dışına çıkarılması yasaktır ve suçtur. Ancak etkili bir denetim mekanizmasına her zamankinden daha çok ihtiyacımız var. Onları korumak hepimizin görevi.
Çocukluğumda Mersin'in Kazanlı beldesinde, kumların içinden fışkıran bu zambaklarla ilk kez karşılaşmıştım.
O zamanlar bir apartman çocuğu olarak; dev kaktüsleri, kum zambaklarını ve kumlardan çıkıp denize koşan minik Yeşil Deniz Kaplumbağalarını (Chelonia mydas) görmek beni büyülemişti. Umarım o sahiller hala bu mucizelere ev sahipliği yapıyordur...
Bu bitkinin tohum oluşturabilmesi için "Şahin Güvesi" (Sphingidae) adı verilen, kanatlarını sinek kuşu gibi hızlı çırpan özel bir kelebeğe ihtiyacı vardır.
Bakım İpucu: Eğer saksıda yetiştirmeyi denerseniz, uzun ömürlü olması için toprağına birkaç ayda bir biraz tuz eklemeniz gerekir. Ne de olsa o denizin çocuğudur.
İncil'in Eski Ahit kısmında, "Süleyman'ın Ezgiler Ezgisi" bölümünde adı geçen o meşhur "Sharon Gülü"nün aslında Kum Zambağı olabileceği düşünülmektedir.
Dilbilimciler, Kum Zambağının İbranice adı olan "havasselethakof" (kıyı zambağı) ile kutsal metindeki "havasselethaşaron" arasındaki benzerliğe dikkat çekerler. Kim bilir, belki de Süleyman'ın o şiirsel satırlarına ilham veren bu beyaz çiçektir.