Kuş İğdesi
(Elaeagnus angustifolia)
Size ülkemizde en yaygın görülen iğde türünden, Kuş İğdesi'nden (Elaeagnus angustifolia) bahsedeceğim. Zeytine benzeyen meyveleri, verimsiz ve kurak topraklarda bile yetişebilen mütevazı yapısıyla Doğu Karadeniz hariç Anadolu'nun hemen her yerinin süsüdür.
İğde, Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün en sevdiği ağaçtır. Afet İnan'ın "Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler" kitabında anlatıldığına göre; Atatürk, Çankaya Köşkü'nden meclise giderken yol kenarındaki bir iğde ağacını özellikle severmiş.
Bir gün yol genişletme çalışmaları sırasında ağacın kendisinden habersiz kesildiğini öğrendiğinde, arabasını durdurmuş ve o ağaç için üzüntüsünden oracıkta ağlamıştır. Bu, bir liderin doğaya duyduğu hassasiyetin en dokunaklı örneğidir.
Ortalama 8 metreye kadar uzayabilen, genellikle çalı formunda bir ağaçtır. Yapraklarının üstü soluk yeşil, altı ise karakteristik grimsi gümüş renktedir.
İçi unlu meyvelerinin böbrek ve bağırsak rahatsızlıklarına iyi geldiği bilinir. Bahçelerde sadece meyvesi için değil, baharda yaydığı o mis kokulu çiçekleri için de yetiştirilir.
Türk folklorunda iğde ağacının dikenli yapısı nedeniyle nazara karşı koruyucu olduğuna inanılır. Çekirdekleri, nazar boncuklarıyla beraber ipe dizilerek değer verilen eşyalara asılır.
Ancak bir başka efsaneye göre dikenleri bir cezadır: Nemrut, Hz. İbrahim'i ateşe atmak için odun ararken, yakacak olmaya gönüllü olan tek ağaç iğdeymiş. Bu "ihaneti" nedeniyle Tanrı tarafından dikenlerle cezalandırıldığına inanılır.
Efsaneler bir yana, iğde benim için çocukluğumun en vefalı dostudur. Meyveleri o kadar bereketlidir ki bitmek bilmez. Geçen yaz yediğim iğdelerin çekirdeklerini yürüyüşlerimde sağa sola gömüp durdum.
Belki bir gün, bir yerlerde benim ektiğim bir iğde ağacı yeşerir ve gölgesinde soluklanan birine huzur verir, kim bilir?