Nergis, Zerrin, Fulya
(Narcissus)
Nergis (Narcissus), soğanlı bitkilerin en güzel kokulu ve en zarif üyelerinden biridir. Anavatanı Güneybatı Avrupa olan bu çiçeğin yaklaşık 50 alt türü bulunur, ancak iklim değişikliği nedeniyle bazı türleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Bilinen hikaye şudur: Yakışıklı avcı Narcissos, sudaki yansımasına aşık olur ve ona ulaşamamanın kederiyle eriyip nergis çiçeğine dönüşür.
Fakat bir çelişki var! Araştırmalar gösteriyor ki, Persephone'nin Hades tarafından kaçırılma efsanesi (ki Persephone nergis toplarken kaçırılmıştır), Narcissos'un hikayesinden daha eskidir.
Yani nergis çiçeği zaten vardı! Demek ki çiçeğe dönüşen gencin adı Narcissos olamazdı. Belki de bu, tarihin en büyük isim karışıklıklarından biridir...
- Zerrin (N. poeticus): Bilinen en eski ve en zehirli türdür. Karaburun ve Mordoğan'da yetişir. Mitolojideki nergisin bu olduğu düşünülür.
- Fulya (N. jonquilla): Bahar sonunda açan, parlak sarı renkli ve parfüm sanayinde en çok kullanılan türdür.
- Güz Nergisi (N. serotinus): Sonbaharda açan, minik ve yeşil taç yapraklı nadir bir türdür.
- Çin Nergisi (N. tazetta): Kışın ve erken ilkbaharda açar, soğuğu sever. Yabancılar ona "Hermione" der.
Tıptaki "Narkoz" kelimesi nergisten türemiştir; çünkü kokusu gerçekten baş döndürücü ve uyuşturucudur.
Batı'da: Ölüm, kötü kader ve kibrin simgesidir (Mezarlıklara dikilir). Sofokles ona "Cehennem Tanrılarının Çelengi" demiştir.
Doğu'da: Şans ve bolluk simgesidir. Çinliler kutsal sayar. İran edebiyatında "güzel gözler" nergise benzetilir.
Nergis soğanları zehirlidir. Eskiden soğanını yemek acılı bir intihar yöntemiymiş!
Vazoda: Kesme çiçek olarak başka çiçeklerle aynı vazoya koymayın; salgıladığı özsu diğer çiçekleri kısa sürede soldurur.
Bahçede: Gül ve lahanalarınızdan uzağa dikin, gelişimlerini yavaşlatır.
Yazarın Notu: Batı argosunda bazı nergis türleri eşcinselleri aşağılamak için lakap olarak kullanılmıştır. Bizde ise bu ayrımcılık neyse ki nergise bulaşmamıştır (belki de Hz. Muhammed'in nergisi sevmesinden dolayı).
"Madam", "zenci", "göçmen" gibi her türlü ayrımcılığın aşıldığı, insanların birbirini "öncelikle insan" ve doğanın bir parçası olarak gördüğü aydınlık bir gelecek dileğiyle...