Akçaağaç Yapraklı Üvez
(Sorbus torminalis)
Gülgiller familyasından Avrupa ve Kafkaslara özgü bu kısa boylu ağaç, yapraklarının şekli nedeniyle Akçaağaç ile karıştırılabilir. Ancak o, kendine has şifası ve efsaneleri olan Üvez'dir.
"Bahçıvanlık kursumuz sırasında ormandan getirdiğim yaprak örneklerini sınıf arkadaşım İbrahim Serkan ile teşhis etmeye çalışıyorduk. Bir yaprak vardı ki, ne olduğuna bir türlü karar verememiştik. Meğer o, Akçaağaç yapraklı üvezmiş! Hatta yapraklarının sığ loblarına bakılırsa Kafkas alt türü (var. caucasica) olma ihtimali çok yüksek."
Daha sonraki orman gezilerimde koyu kahverengi meyvelerinin tadına da bakma şansım oldu. Marmelatı yapılıyormuş ama ben hiç rastlamadım.
Bitkinin Latince adındaki "torminalis" kelimesi, "sancıya iyi gelen" anlamına gelir. Meyveleri, kalın bağırsak sancılarının giderilmesi için doğal bir ilaç olarak bilinir.
Bu ağacın mitolojik geçmişi botanik özelliklerinden bile zengindir:
- Paganlar: Üvez dallarını eve asarak vampir, kurt adam ve büyülerden korunurlarmış. Hristiyanlıktaki tahta haç geleneğinin kökeni buna dayanır.
- Druidler: Dünya ile öteki alem arasında bir "geçiş kapısı" olduğuna inandıkları için önemli yerlere dikerlermiş.
- İskandinavlar: Tanrıça Sif'in ağacıdır. Sif, üvez ağacına dönüşerek eşi Thor'un bir felaketten kurtulmasını sağlamıştır.
- Finliler: "Üvez çok çiçek açarsa o yıl patates ve düğün çok olacak" denirmiş.
- İngilizler: Biraz daha karanlık bir inanışa sahipler; "Şeytan'ın anasını bu ağaca astığını" söylerlermiş.
Odunu çok değerli olan ve mobilyacılıkta kullanılan bu ağaç, sonbaharda verdiği bol meyveyle kışın sert geçeceğinin de habercisi sayılırmış.